Maðurinn

Er munur á faraldri og heimsfaraldri?

Maður heyrir stundum um sjúkdómsfaraldur og stundum er talað um heimsfaraldur. Er einhver munur á þessu ?

BIRT: 04/11/2014

Mörkin eru sennilega óljós í hugum flestra Íslendinga, enda greinarmunurinn sóttur í alþjóðlegar skilgreiningar.

 

Á ensku heitir faraldur „epidemic“ en heimsfaraldur aftur á móti „pandemic“. Í báðum tilvikum er átt við farsótt sem smitast hratt en munurinn liggur í landfræðilegri útbreiðslu og með heimsfaraldri er átt við að farsóttin dreifist mjög víða, jafnvel um allan hnöttinn.

 

Í báðum tilvikum gildir að til að falla undir skilgreininguna þarf fjöldi smitaðra að vaxa mjög hratt og hraðar en unnt var að sjá fyrir. Hins vegar skiptir ekki máli hversu margir fá sjúkdóminn. Hin árlega inflúensa flokkast þannig hvorki sem faraldur né heimsfaraldur, vegna þess að við flensunni er búist fyrirfram og í mörgum tilvikum er hægt að segja nokkuð nákvæmlega fyrir um þróunina.

 

Og mjög útbreiddar veirusýkingar, t.d. Herpes-1, sem getur hrjáð allt upp í 90% fólks, telst heldur ekki neinn faraldur, þar eð smituðum fjölgar ekki mikið. Þess er á hinn bóginn ekki krafist að sjúkdómurinn sé mjög hættulegur, þannig að tiltölulega væg sýking getur þess vegna sem best flokkast sem heimsfaraldur.

 

Það er Alþjóðaheilbrigðisstofnunin WHO, sem opinberlega ákvarðar hvenær farsótt telst vera heimsfaraldur. Útbreiðsla svínaflensunnar, eða inflúensu A (H1N1), varð yfirlýstur heimsfaraldur 2009. Aðrar gerðir inflúensu hafa einnig talist heimsfaraldur, síðast Hong Kong-inflúensan 1968-69, að ógleymdri spænsku veikinni sem sýkti þriðja hvert mannsbarn í veröldinni á árunum 1918-19 og varð 40 milljónum að bana. Og svo má ekki gleyma Covid 19.

 
 

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Maðurinn

Er fólk með stórt höfuð greindara en aðrir?

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Alheimurinn

Getum við lent á Plútó?

Lifandi Saga

Var hesturinn í Tróju til í raun og veru? 

Lifandi Saga

Frá rakara til forseta: Hvernig Trump-ættarveldið sigraði Ameríku

Náttúran

Hvernig virkar reiðin?

Lifandi Saga

1942 – Upphafið að endalokunum: Orrustan um Midway á að gjöreyða flota BNA

Maðurinn

Af hverju klæjar mann í sár?

Maðurinn

Hvernig losna ég við svitalyktina?

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með rúmlega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.790 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.790 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is