Læknisfræði

Ný tækni lokkar krabbafrumur úr felum

Á vörnum krabbafrumna hefur nú fundist veikur blettur sem hægt er að nýta til að útrýma öllum leifum krabbameins á einu bretti. Þetta sýnir nýleg rannsókn.

BIRT: 24/04/2024

Þegar krabbasjúklingar ljúka efnameðferð fá þeir yfirleitt ekki samstundis yfirlýsingu um fullan bata, þótt æxlið sjáist ekki lengur á myndum.

 

Sjúklingar þurfa í kjölfarið að mæta í reglubundið eftirlit til að tryggja að sjúkdómurinn taki sig ekki skyndilega upp aftur – einkum ef krabbinn hefur verið í blöðru, eitlum eða eggjastokkum.

 

Vísindamenn hafa lengi vitað að sumar gerðir krabbafrumna geta lagst í eins konar dvala og meinið þannig dulist árum saman áður en það birtist skyndilega aftur.

 

Nú hefur nýleg rannsókn leitt í ljós að eitt tiltekið einkenni á dvalarhæfninni er sameiginlegt með öllum krabbafrumum.

 

Uppgötvunin vekur vonir um eina samhæfða lækningaaðferð – án tillitis til gerðar krabbameinsins – sem geti útrýmt meininu í heilu lagi og í eitt skipti fyrir öll.

Tímalína: Svona myndast krabbamein

1
Fruma breytist

Fruman getur allt í einu farið að skipta sér óeðlilega hratt og hlýðir ekki eðlilegum vaxtarmerkjum.

2
Fruman verður hömlulaus

Fruman lagar ekki galla (stökkbreytingar) í genunum, sem þýðir aukna hættu á að hættulegar stökkbreytingar geti átt sér stað.

3
Fruman verður ódauðleg

Stökkbreyting gerir frumuna ódauðlega þ.a. líkaminn getur ekki drepið hana. Hinar stökkbreyttu frumur er nú orðnar að æxli.

4
Æðar myndast

Æxlið byggir nýjar æðar til að tryggja súrefnisflæði til meinsins svo það geti haldið áfram að vaxa.

5
Ráðast á líkamann

Krabbafrumur frá æxlinu ferðast með æðakerfinu um líkamann þar sem þær ráðast á ný líffæri og mynda meinvörp.

Krabbinn sefur eins og björn í hýði

Vísindamennirnir segja að líkja megi dvalarástandi krabbameins við eiginleika meira en 100 tegunda spendýra, svo sem bjarna, sela og músa sem eru færar um að framlengja meðgöngu.

 

Í þessari framlengingu fær fóstrið sína takmörkuðu næringu úr eins konar sjálfsáti en frumurnar brjóta niður sín eigin prótín sér til næringar.

 

Í þessari nýju rannsókn meðhöndluðu heilasérfræðingar hjá Torontoháskóla fjölmargar krabbafrumur úr ristilkrabbameini í petriskál.

 

Meðan á meðferðinni stóð stöðvuðu frumurnar alla þróun og þurftu sáralitla næringu. Krabbinn lagðist þannig eiginlega í dvala líkt og björn í vetrarhýði.

 

Þetta verður að teljast nokkuð snjöll aðferð þar eð efnameðferð ræðst einungis á þær frumur sem eru í vexti og skipta sér hratt en óvirkar frumur eru látnar í friði.

 

En með því að bæta einni tiltekinni sameind í krabbafrumu tókst vísindamönnunum að koma í veg fyrir dvalann. Og þá drap efnameðferðin strax allar krabbafrumur í skálinni.

Krabbafrumur vaktar af dvalanum

Rannsóknir á sjálfsáti eru nú álitnar meðal skærustu vonarstjarnanna í krabbmeinsrannsóknum framtíðarinnar.

 

Nýju niðurstöðurnar sýna að allar krabbafrumur eru færar um að éta sjálfar sig. Að öllu samanteknu veitir sú þekking mögulega alveg nýtt vopn í baráttunni við krabbamein.

 

Það sem nú þarf að gera er m.a. að yfirfæra nýju aðferðina þannig að hún nýtist í örugga og áhrifaríka meðferð sem afvirkjar dvalarástandið og vekur frumurnar þannig að hver einasta krabbafruma verði móttækileg fyrir efnameðferðinni.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: JEPPE WOJCIK

Shutterstock, © Claus Lunau

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Heilsa okkar ræðst af blóðinu

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

Vinsælast

1

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

2

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

3

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

4

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

5

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

6

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

1

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

2

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

3

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

4

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

5

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Vísindamenn kortleggja nú heimshöfin

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Krabbinn er sannkallaður brautryðjandi þegar kemur að því að leggja undir sig ný landsvæði.

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is