Maðurinn

Kórónuveiran var EKKI búin til á rannsóknarstofu

Nei, nei og aftur nei. Þrjár mikilvægar ástæður sýna að kórónuveiran var ekki sköpuð í tilraunaglösum vísindamanna.

BIRT: 08/05/2020

Samsæriskenningar hafa blómstrað frá því að Covid-19 farsóttin braust út: Þessi nýja kórónuveira var búin til á rannsóknarstofu en slapp þaðan út eða þá að henni var sleppt út sem sýklavopni og áttu þá ýmist Kína eða BNA í hlut – allt eftir því hver er spurður.

Þrátt fyrir að sönnunargögnin takmarkist einungis við að rannsóknarstofnunin Wuhan Institute of Virology hafi stundað rannsóknir í kórónusmiti frá dýrum til manna, hefur samsæriskenningin fest rætur. Bandarísk öryggisyfirvöld kynntu síðan undir því báli þegar þau settu af stað rannsókn á kínversku veirustofnuninni.

Í nýlegri skoðanakönnun sögðust 23% Bandaríkjamanna og 17% Frakka trúa því að menn hafi búið til veiruna.

En hjá vísindamönnum ríkir enginn vafi: Afar ólíklegt er að þessi nýja kórónuveira hafi verið manngerð – og fyrir þessu eru þrjár góðar og veigamiklar ástæður:

1. Kórónaveiran líkist náttúrulegum veirum

Eitt helsta vopnið í baráttunni við þessa nýju kórónuveiru hefur frá upphafi verið það að vísindamenn náðu að kortleggja allt erfðaefni veirunnar – genamengið – snemma í framvindu farsóttarinnar. Genamengi má líkja við kóða sem má í raun nýta til að endurmynda lífveruna og kóðinn er samsettur úr röð fjögurra basa – svonefndra kirna – sem mynda DNA.

Genamengi tiltekinnar veiru má bera saman við önnur genamengi veira með því að rannsaka hve stór hluti kóðans skarast í þeim. Áhrifamikil rannsókn sýnir að nýja kórónuveiran SARS-CoV-2 er 96% alveg eins og önnur kórónuveira sem nefnist RaPG13 en hún hefur fundist í leðurblökum í Yunan-héraði í Kína.

Munur sem nemur 4% þykir afar mikill í þróunarlegu samhengi – og það er einkum í einni genaröð úr genamenginu sem kórónuveirurnar tvær víkja hvor frá annarri: Það er sá hluti sem stýrir því hvernig veiruögn tengist og smitar mannsfrumu. Í annarri kórónuveiru sem fannst í skeldýrum er genaröðin hins vegar 99% alveg eins og í SARS-CoV-2. Þessi skörun í erfðaefninu bendir samkvæmt vísindamönnum til þess að tvær ólíkar veirur hafi stökkbreyst saman í hýsli – mögulega skeldýri – og síðan borist í óþekktan sjúkling 0.

Viðlíka þróun hefur áður greinst hjá öðrum kórónuveirum og er skýr vísbending um að veiran eigi sér náttúrulegan uppruna.

2. Veiran virðist ekki vera genabreytt

Fyrsta fullkomna genamengið að nýju kórónuveirunni afhjúpar formgerð sem líkist náttúrulegum kórónuveirum. Hér er genamenginu skipt upp eftir þeim prótínum sem basapörin kóða fyrir. S stendur t.d. fyrir brodd – prótínið sem kórónuveiran notar til að þrengja sér inn í mannsfrumur. M stendur fyrir himnu veirunnar.

Í vísindagrein sem var ekki ritrýnd af jafningjum var staðhæft að hlutar úr nýju kórónuveirunni séu komnir frá HIV-veirunni og franski Nóbelsverðlaunahafinn Luc Montagnier tók undir þessa samsæriskenningu. En vísindagreinin var fljótlega dregin til baka og staðhæfingar Montagniers skotnar niður af kollegum hans.

Ef vísindamenn hefðu genabreytt nýju kórónuveirunni á rannsóknarstofu hefðu þeir þurft að nota svokallaða vektora til að smygla genum inn í genamengið til að vopnavæða veiruna. Einn slíkur vektor gæti t.d. verið skaðlaus veira sem er búið að splæsa í genaröð kirna inni í DNA veirunnar. Þegar veirunni er síðan sprautað inn í frumu, tekur þessi viðbætta genaröð sér sess í DNA-inu og sýkta fruman byrjar t.d. að framleiða nýjar veirur.

En slíkur vektor skilur eftir sig spor, t.d. í formi mynstra eða lengri genaraða sem eru alveg eins og erfðaefni í öðrum veirum. Fram til þessa hafa vísindamenn ekki fundið nein merki um genabreytingar í kórónuveirunni – þvert á móti eru stökkbreytingarnar í SARS-CoV-2 í eðlilegu mynstri samanborið við veirur af sama toga.

3. Mistök hjá rannsókarstofnuninni ólíkleg

Fjölmargir vísindamenn hafa undirritað yfirlýsingu þar sem samsæriskenningar um að SARS-CoV-2 eigi að hafa verið búin til á rannsóknarstofu eru fordæmdar. Í yfirlýsingunni er vísað í níu rannsóknir sem benda með skýrum hætti til náttúrulegs uppruna veirunnar. Sú kenning að veiran hafi sloppið út úr rannsóknarstofu í Wuhan fyrir mistök nýtur ekki stuðnings vísindamanna – þrátt fyrir að það hafi áður gerst með t.d. SARS.

Í viðtali við bandarísku fréttaveituna Vox útskýrir sjúkdómavistfræðingurinn Peter Daszak að það sé ákaflega ólíklegt. Rannsóknir hans sýna að 3% íbúanna sem búa nærri stórum leðurblökusamfélögum bera mótefni gegn veirum sem finnast í leðurblökunum. Það samsvarar því að milli ein og sjö milljón manns í SA-Asíu smitist árlega með veirum frá leðurblökum.

Líkurnar á því að sjúklingur 0 finnist meðal þeirra sex sem störfuðu í Wuhan-rannsóknarstofnuninni og unnu með leðurblökuveirur sérstaklega eru að sama skapi hverfandi.

En meðan hvorki sjúklingur 0 né smitleiðin frá dýrum til manna er sannreynd munu samsæriskenningar líklega áfram lifa góðu lífi.

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

NÝJASTA NÝTT

Tækni

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Maðurinn

Efnaskiptin eru stöðug frá 20 til 60 ára aldurs

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Tækni

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Maðurinn

Efnaskiptin eru stöðug frá 20 til 60 ára aldurs

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Hinn týndi hlekkur milli krabbameins og mataræðis ef til vill fundinn

Heilsa

Hinn týndi hlekkur milli krabbameins og mataræðis ef til vill fundinn

Heilsa

Vísindamenn: Miklir kostir þess að nota stigann frekar en lyftuna.

Heilsa

Vísindamenn: Miklir kostir þess að nota stigann frekar en lyftuna.

Spurningar og svör

Er ekki bara hægt að lyfta Títanic upp á yfirborðið?

Lifandi Saga

60 aðalsmenn drukknuðu í skít

Náttúran

Skógareldar geisa um gjörvallan hnöttinn

Alheimurinn

Hin dulda hlið tunglsins

Vinsælast

1

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

2

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

3

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

4

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

5

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

6

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

1

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

2

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

3

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

4

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

5

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

6

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Náttúran

Taumhald á gróðureldum: Skógareldar

Lifandi Saga

7 óviðeigandi brandarar frá fornöld

Alheimurinn

Slær öll met:  Brúnn dvergur er heitari en sólin

Lifandi Saga

Hve fjölmennir eru rússnesku minnihlutahóparnir í Austur-Evrópu?

Lifandi Saga

Kjarnorkubrjálæðingar kalda stríðstímans

Náttúran

Þrisvar til tunglsins og til baka aftur

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Jörðin

Hversu mikið menga leikföng?

Maðurinn

Af hverju þessi ást á áfengi?

Heilsa

Er hægt að sofa of mikið?

Lifandi Saga

Hver fann upp á „kalda stríðinu“?

Maðurinn

Síðbúnar kvöldmáltíðir gera þig þyngri og svangari

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Á miðöldum gerði fólk þarfir sínar á götum úti og kastaði innihaldi næturgagnsins út um glugga. Betri lausnir litu smám saman dagsins ljós og m.a. vatnssalerni, salernispappír og klósettsetur áttu eftir að breytu ýmsu.

Tækni

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is