Lifandi Saga

Afþreying í gegnum tímann: Allt frá skylmingabardögum til sirkustrúða

Þúsundir hermanna skemmtu fjöldanum í Róm með banvænum bardögum, hirðfífl drógu úr pólitískri spennu á miðöldum og á 19. öld voru hirðfífl og „djögglarar“ meistarar afþreyingarinnar.

BIRT: 05/05/2024

Róm til forna

Lýðnum var skemmt með banvænu leikhúsi hildarleiks

Sjóorrustur með herskipum í fullri stærð og þúsundir hermanna þótti Rómverjum til forna hágæða skemmtun. Skipin mættust í stórum manngerðum laugum eins og til dæmis í Colosseum.

 

Laugarnar höfðu ekkert pláss fyrir raunverulega siglingu skipanna. Þess í stað voru skipin dregin í návígi hvert við annað og síðan mættust menn sem léku hermenn í bardaga.

 

Þátttakendurnir voru allir menn sem dæmdir voru til dauða eða stríðsfangar og möguleikar þeirra á að lifa af voru minni en að lifa af skylmingabardaga.

Kostir og gallar rómverskra sýninga

Sýningarnar sýndu vald keisarans. Sjóorrusturnar gáfu keisaranum tækifæri til að sýna bæði hernaðarmátt og hugvit.

Tæki og tól sýninganna kostuðu ríkið mikla fjármuni. Sýningarnar voru mjög dýrar í framkvæmd bæði hvað varðar peninga, tækjabúnað og mannslíf.

Allir borgarar höfðu aðgang að Colosseum en þar sem miðar á viðburðina voru ekki til sölu, heldur aðeins hægt að nálgast í gegnum tengiliði og klíkuskap, tilheyrðu flestir áhorfendur yfirstéttinni.

 

Gestir fengu sæti eftir stöðu. Hinir ríku sátu framarlega og þeir fátæku og konur aftast. Þrælar höfðu ekki aðgang að Colosseum.

 

Upplifðu sjóorrustu í Colosseum:

Sjóorrustur voru vinsæl skemmtun í Róm á fyrstu öld.

Hringleikahúsið gat hýst 50.000 manns. Þessi tala samsvaraði einum sjötta hluta fullorðinna karlmanna í Róm.

Skip í fullri stærð

Rómverjar notuðu alvöru herskip í sýninguna. Skipin voru yfirleitt 35 metrar á lengd og fimm metrar á breidd.

Alvöru bardagar með sverðum skildu fáa eftir sem lifðu af. Keisarinn gat þó náðað menn eftir vild.

Sjóorrustur voru vinsæl skemmtun í Róm á fyrstu öld.

Hringleikahúsið gat hýst 50.000 manns. Þessi tala samsvaraði einum sjötta hluta fullorðinna karlmanna í Róm.

Skip í fullri stærð

Rómverjar notuðu alvöru herskip í sýninguna. Skipin voru yfirleitt 35 metrar á lengd og fimm metrar á breidd.

Alvöru bardagar með sverðum skildu fáa eftir sem lifðu af. Keisarinn gat þó náðað menn eftir vild.

Miðaldir

Hirðfífl léttu stemningu og skap

Litrík föt gerðu hirðfíflin auðþekkjanleg úti á götu.

Fíflið var hálfgerður töframaður. Söngur, loftfimleikar, „jöggl“, dans og töfrabrögð voru allt hluti af efnisskrá skemmtikraftsins.

 

Sumir skemmtikraftar fengu fasta vinnu hjá aðalsmönnum og konunglegri hirð. Auk þess að skemmta hafði grínið einnig pólitískt hlutverk, til dæmis með því að létta á spennuþrungnum aðstæðum með húmor.

 

Af sömu ástæðu var hirðfíflinu oft falið að flytja konungi slæmar fréttir.

 

Mörg hirðfífl voru í hávegum höfð og fengu landeignir að gjöf frá konungum og aðalsmönnum sem þeir skemmtu.

 

19. öld

Sirkus var alls staðar

Sum sirkustjöld rúmuðu þúsundir áhorfenda.

Fyrsti sirkusinn opnaði árið 1768 þegar enski reiðkennarinn Philip Astley hélt sýningu á hringlaga velli til að fá fleiri nemendur í reiðkennslu.

 

Næstu árin þróuðust sirkussýningar þannig að þær innihéldu einnig línudansara, „jögglara“, trúða og annars konar skemmtikrafta.

 

Upp úr miðri 19. öld urðu farandsirkusar með sýningum í stórum tjöldum algengir.

 

Sirkusinn var sérstaklega vinsæll meðal landsbyggðarfólks sem loksins, eins og fólk í borgum, hafði aðgang að skemmtun.

HÖFUNDUR: ELSE CHRISTENSEN

© Schloss Friedenstein,© Shutterstock

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

NÝJASTA NÝTT

Jörðin

Jörðin eftir manninn

Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

Lifandi Saga

Hvað átti sér stað við Wounded Knee árið 1973?

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Jörðin

Jörðin eftir manninn

Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

Lifandi Saga

Hvað átti sér stað við Wounded Knee árið 1973?

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Vinsælast

1

Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

2

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

3

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

4

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

5

Jörðin

Jörðin eftir manninn

6

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

1

Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

2

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

3

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

4

Jörðin

Jörðin eftir manninn

5

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

6

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Er hollt að gefa blóð?

Tækni

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Maðurinn

Efnaskiptin eru stöðug frá 20 til 60 ára aldurs

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Jörðin eftir manninn

Hvað verður um jörðina þegar við verðum horfin? Að sögn vísindamanna munu úlfaflokkar dreifast hratt á meðan borgirnar hrynja og sökkva. Hins vegar munu síðustu ummerki mannkyns standa til enda alheimsins.

Jörðin

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is