Júpíter: Risinn í sólkerfinu

Vissir þú að plánetan Júpíter er stærsta reikistjarnan í sólkerfinu? Hér má lesa nokkurn fróðleik um Júpíter.

LESTÍMI: 3 MÍNÚTUR

Júpíter – risaplánetan

Plánetan Júpíter er risi sólkerfisins. Plánetan er sú innsta af þremur ytri gasplánetum og hún vegur rúmlega tvöfalt  meira en allar aðrar plánetur í sólkerfinu – samanlagt.

 

Júpíter er gaspláneta sem þýðir að hún hefur ekki neitt fast yfirborð. Eins og lýsingin segir er hún samsett úr gasi, mögulega þó með föstum kjarna í miðju. 75% af gasinu er vetni og 25% er helín.

 

Guðinn Júpíter

Júpíter hefur verið þekkt frá því í fornöld sem reikistjarna en hún var fyrst rannsökuð gaumgæfilega um árið 1610, þegar Galileo Galilei skoðaði hana og fjögur stærstu tungl hennar í gegnum sjónauka sinn

.

Plánetan Júpíter er nefnd eftir einum æðsta guðinum í rómverskri goðafræði: Guði þruma og eldinga.

 

Á Júpíter geisar stormur sem er 2 – 3 sinnum stærri en jörðin.

Rauði blettur Júpíters

Það geisa vindar á Júpíter rétt eins og hér á jörðu og þeir hreyfast í beltum frá austri til vesturs og öfugt. Á mörkunum milli vindanna verða iðuköst líka í gastegundunum og þar með verða til staðbundnir stormar.

 

Stærsti stormurinn er kallaður rauði bletturinn og hann þekur svæði sem er á við 2 – 3 jarðir. Bletturinn sem sést greinilega á mörgum myndum af plánetunni hefur geisað um aldaraðir.

 

Stjarnfræðingar hafa fylgst með storminum í næstum 350 ár og nú er útlit fyrir að hann sé að minnka.

 

Tungl Júpíters

Júpíter er með 79 þekkt tungl og uppgötvuðust 12 þeirra í júlí 2018. Talið er að plánetan geti reyndar verið með svo mörg sem 100 tungl. Júpíter er þannig með fleiri tungl en nokkur önnur pláneta í sólkerfinu.

 

Mörg tungl Júpíters eru loftsteinar sem plánetan hefur fangað með sínum gríðarlega þyngdarkrafti.

 

Fjögur stærstu tunglin nefnast galileísku tunglin því það var vísindamaðurinn Galileo Galilei sem uppgötvaði þau. Á þremur af tunglum Júpíters má mögulega finna haf úr saltvatni undir yfirborðinu og því telja sumir fræðimenn að það kunni að finnast líf á þessum tunglum.

 

Júpíter er sú pláneta í sólkerfinu sem hefur flest tungl

Rannsóknir frá sporbraut

Frá árinu 1973 hafa sjö ómönnuð könnunarför farið nærri Júpíter. Árið 1995 hélt Galileo-kanninn fyrstur á braut um plánetuna, þar sem hann var í sjö ár. Kanninn tók myndir af bæði Júpíter og fjórum galileísku tunglunum og sendi síðan lítið könnunarfar niður í gegnum lofthjúp Júpíters.

 

Þann 4. júlí 2016 fór könnunarfarið Juno til Júpíters og fór á sporbraut um plánetuna. Því er ætlað að rannsaka lofthjúp gasplánetunnar, segulsvið og innri formgerð.

 

Júpíter má oft sjá frá jörðu og að meðaltali er hann þriðja bjartasta fyrirbærið á næturhimni á eftir tunglinu og Venusi.

 

Um Júpíter

Radíus: 69.911 km  Fjöldi tungla: Minnst 79 (ný uppgötvast jafnan)   Fjarlægð til sólar: 778.547.200 km  Meðalhitastig á Júpíter: -221°C

 

 

Birt: 04.01.2022

 

 

LONE DJERNIS OLSEN & MARIE LYNG WIUM

 

 

Lestu einnig:

(Visited 499 times, 1 visits today)

Tengdar Greinar

FULLUR AÐGANGUR AÐ VEFNUM Í 14 DAGA FYRIR 0 KRÓNUR

PRÓFAÐU 14 DAGA FYRIR 0 KRÓNUR