Heilsa

Sorg getur breyst í sjúkdóm

Það að missa maka, foreldri eða barn getur haft gríðarleg áhrif á bæði líkama og heila. Sorg er að öllu jöfnu heilbrigð viðbrögð en nýlegar rannsóknir hafa leitt í ljós að ástandið er viðvarandi hjá sumum og verður sjúklegt. Til allrar hamingju er nú unnt að meðhöndla hið flókna ástand sem sorg er.

BIRT: 05/05/2024

Nítján ára gamall maður kemur á bráðamóttökuna í Brooklyn í New York. Hann er langt niðri, sinnulaus og svartsýnn.

 

Hann segir að móðir sín hafi andast af völdum krabbameins fjórum árum áður og að hann áfelli sjálfan sig, allar götur síðan, fyrir að hafa ekki reynst henni betri sonur.

 

Maðurinn hafði áður verið lagður inn þar sem hann var greindur með alvarlegt þunglyndi en á öðru sjúkrahúsi síðar meir breyttist sjúkdómsgreiningin í áfallastreituröskun (PTSD).

 

Læknarnir á bráðamóttökunni höfnuðu því hins vegar að um þessa geðrænu kvilla gæti verið að ræða. Þeir voru sannfærðir um að ungi maðurinn þjáðist af „margbrotinni sorg“.

 

Sjúkdómsgreining þessi var alveg ný af nálinni en hún bættist ekki á lista Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHO) fyrr en árið 2022.

 

Sorg má líkja við beinbrot

Venjuleg sorg er að öllu jöfnu álitin vera eðlilegt ferli sem er okkur nauðsynlegt til að vinna úr ástvinamissi.

 

Hjá um 5-10% allra syrgjenda hverfur sorgin hins vegar ekki af sjálfu sér heldur varir hún við óbreytt, án þess að dvína, í hálft ár hið minnsta og oft miklu lengur. Meðal þessa fólks er sorgin orðin að sjúkdómi.

 

Einkenni margbrotinnar sorgar eru einhvers staðar miðja vegu milli einkenna hefðbundinnar sorgar og þunglyndis, þar sem einnig má greina eilitla áfallastreituröskun.

60% meiri hætta á að syrgjendur fái hjartasjúkdóm, auk þess sem hjartað getur beinlínis brostið af sorg.

Fræðimenn líkja muninum á venjulegri sorg og margbrotinni sorg við beinbrot. Hefðbundið beinbrot grær að öllu jöfnu af sjálfu sér en margþætt beinbrot krefst hins vegar aðstoðar læknis, eigi það að gróa rétt saman.

 

Líkt og við á um hefðbundið beinbrot sem grær á eðlilegan máta fer hefðbundin sorg einnig í gegnum nokkur meira eða minna vel skilgreind þrep áður en tekist hefur að vinna úr sorginni og unnt verður á nýjan leik að líta tilveruna björtum augum og leyfa sér að njóta lífsins að nýju.

 

Árið 1969 skilgreindi svissneski geðlæknirinn Elisabeth Kübler-Ross fimm þrep sorgar. Fræðimenn í dag telja skilgreininguna vera einfaldaða og ónákvæma en þó má segja að hún gefi hugmynd um þau tilfinningalegu viðbrögð sem margir ganga í gegnum.

 

Ef marka má Kübler-Ross neitar syrgjandinn fyrst í stað að horfast í augu við ástvinamissinn. Því næst fyllist hann gremju og reiði. Í þriðja þrepinu kennir hann sjálfum sér um allt það sem hann kom ekki í verk en að því loknu er hætt við að syrgjandinn sökkvi sér í vonleysi og að eins konar þunglyndi hellist yfir hann.

 

Meirihlutinn finnur fyrir lausn í fimmta þrepinu, þar sem horfst er í augu við missinn og unnt er að halda áfram. Sumir syrgjendur fara hins vegar út af sporinu undir lok ferlisins og liðið geta mörg ár áður en þeir hafa tök á að lifa með sorginni. Þessir tilteknu syrgjendur hafa þróað með sér margbrotna sorg.

Þannig má þekkja í sundur tvær gerðir af sorg

Margbrotin sorg er alvarlegri og aðgreinir sig frá hefðbundinni sorg í nokkrum atriðum en ástandið er engu að síður frábrugðið eiginlegu þunglyndi og veldur heldur ekki eins langvinnum sjúkdómseinkennum.

Hefðbundin sorg líður hjá

Varir: Stendur yfir í hálft ár hið mesta. Blossar oft upp í bylgjum.

 

Hugsanir: Að öllu jöfnu jákvæðar minningar. Syrgjandinn leitar í hluti sem minna á hinn látna.

 

Sektarkennd: Ræðst af eðli missisins en sektarkennd er að öllu jöfnu takmörkuð.

 

Daglegt líf: Sorgin hefur áhrif á daglegt líf fyrst í stað en slíkt rjátlast nokkuð fljótt af.

 

Sjálfsvígshugleiðingar: Sjaldséðar.

Margbrotin sorg festist rækilega

Varir: Lengur en hálft ár. Nokkuð óbreytt ástand.

 

Hugsanir: Stöðugar hugsanir um og þrá eftir þeim látna. Forðast að gera hluti sem laða fram minningar.

 

Sektarkennd: Sektarkennd vegna þess sem gert var eða ekki gert sem hefði getað haft áhrif á missinn.

 

Daglegt líf: Erfitt reynist að sinna starfi og leggja stund á félagsleg tengsl við vini og fjölskyldu.

 

Sjálfsvígshugleiðingar: Gera alloft vart við sig og þeim fylgja iðulega óskir um að fá að fylgja þeim látna.

Stöðugt þunglyndi

Varir: Getur staðið yfir allt frá fáum vikum yfir í nokkur ár og er stöðugt til staðar.

 

Hugsanir: Mikil depurð. Sá dapri getur ekki fundið fyrir gleði og skortir lífsviljann.

 

Sektarkennd: Almenn sektarkennd yfir að vera ódugandi og óæskilegur að eigin mati.

 

Daglegt líf: Þunglyndið torveldar að hægt sé að sinna starfi og viðhalda félagslegum tengslum við fjölskyldu og vini.

 

Sjálfsvígshugleiðingar: Nokkuð algengar og þeim fylgir ósk um að komast út úr vonleysi þunglyndisins.

Sumir fræðimenn styðjast við sjö þrep sorgarferlis og enn aðrir neita að viðurkenna að sorgin skiptist í ólík þrep en hvernig sem á allt þetta er litið er úrvinnsla sorgar einstaklingsbundin og ferlið ekki eitt og hið sama frá einum til annars.

 

Sumir syrgjendur virðast geta sleppt úr þrepi eða gengið í gegnum þrepin í annarri röð en aðrir en afar breytilegt er hversu löngum tíma hver og einn ver í hin ólíku þrep.

 

Fyrir bragðið er ástæðulaust með öllu að hafa áhyggjur þótt sorgarferlið hafi verið með öðru sniði en almenna ferlið.

 

Syrgjendur veikjast oft

Óháð því hvort syrgjendur ganga í gegnum hefðbundna eða margbrotna sorg þá er það eigin líkami sem verður fyrir barðinu á sorginni.

 

Áströlsk rannsókn leiddi t.d. í ljós að syrgjendur veikjast um það bil helmingi oftar en aðrir og eru sjaldnar alveg heilir heilsu en hinir.

5-10% allra syrgjenda skynja að sorgin minnkar ekkert næsta hálfa árið eða jafnvel mörg næstu árin.

Fjöldi veikindadaga á m.a. rætur að rekja til þess að sorgin veldur aukningu streituhormóns og setur líkamann í viðvarandi og íþyngjandi viðbragðsástand.

 

Sorgin bitnar verst á hjartanu og syrgjendum er t.d. 60% hættara við að veikjast í þessu lífsnauðsynlega líffæri en við á um aðra. Í versta falli getur farið illa og hjartað „brostið“ sem táknar að fólk deyr einfaldlega úr sorg.

 

Á fagmáli kallast þetta sjaldséða fyrirbæri streituvaldandi broddþensluheilkenni. Það gerir vart við sig ef sorg eða áfall veikir vegginn í vinstra hjartahólfi með þeim afleiðingum að veggurinn þenst út og kemur í veg fyrir að hjartað dæli blóði á eðlilegan hátt um líkamann.

Sorg bitnar á gjörvöllum líkamanum

Sorg er fyrst og fremst andleg viðbrögð sem einkennast af depurð og reiði en sorgin hefur jafnframt sínar líkamlegu hliðar sem geta leitt til ýmissa ólíkra sjúkdóma.

1. Ójafnvægi á ónæmiskerfinu

Sorg veldur aukningu þeirra boðefna í blóði, frumuboða sem hafa stjórn á ónæmiskerfinu. Þetta veldur óeðlilegum viðbrögðum ónæmiskerfisins og getur leitt til þess að við verðum móttækilegri fyrir sýkingum og bólgum.

2. Verkir magnast

Ef við þjáumst af verkjum í t.d. baki, liðamótum eða brjósti, er hætt við að sorg magni upp vandann. Tilraunir hafa leitt í ljós að þrálátir verkir virðast verða þrefalt verri eftir makamissi og þetta getur varað við svo árum skiptir.

3. Nætursvefninn skerðist

Svefntruflanir eru um tvöfalt algengari meðal syrgjenda en annarra. Syrgjendur eiga m.a. í basli með að sofna, þeir vakna upp um miðjar nætur og þurfa oftar að taka svefnlyf en aðrir. Að meðaltali hefur sorg af okkur um 1,5 klst. svefn á hverri nóttu.

4. Streitustigið hækkar

Framleiðsla nýrnahettnanna á streituhormóninu kortísóli eykst um 25 til 30% við ástvinamissi. Kortísól setur líkamann í viðbragðsstöðu og skerðir lífsgæðin. Streitustigið helst hátt í minnst hálft ár.

5. Hjartað slær örar

Missir ástvinar getur orsakað aukinn hjartslátt sem nemur um fimm aukalegum slögum á mínútu mánuðum saman og þetta kann að auka hættuna á alvarlegum hjartasjúkdómum um 14 prósent. Sorg leiðir jafnframt af sér hærri blóðþrýsting og eykur hættu á blóðtappa.

6. Þyngdartap

Syrgjendur missa iðulega matarlystina og ánægjan yfir gómsætri máltíð hverfur og þetta veldur 50% meiri hættu á þyngdartapi. Rannsóknir hafa leitt í ljós að syrgjendur vega gjarnan 12 kg minna ári eftir makamissi en þeir vógu áður.

Sorg bitnar á gjörvöllum líkamanum

Sorg er fyrst og fremst andleg viðbrögð sem einkennast af depurð og reiði en sorgin hefur jafnframt sínar líkamlegu hliðar sem geta leitt til ýmissa ólíkra sjúkdóma.

1. Ójafnvægi á ónæmiskerfinu

Sorg veldur aukningu þeirra boðefna í blóði, frumuboða sem hafa stjórn á ónæmiskerfinu. Þetta veldur óeðlilegum viðbrögðum ónæmiskerfisins og getur leitt til þess að við verðum móttækilegri fyrir sýkingum og bólgum.

2. Verkir magnast

Ef við þjáumst af verkjum í t.d. baki, liðamótum eða brjósti, er hætt við að sorg magni upp vandann. Tilraunir hafa leitt í ljós að þrálátir verkir virðast verða þrefalt verri eftir makamissi og þetta getur varað við svo árum skiptir.

3. Nætursvefninn skerðist

Svefntruflanir eru um tvöfalt algengari meðal syrgjenda en annarra. Syrgjendur eiga m.a. í basli með að sofna, þeir vakna upp um miðjar nætur og þurfa oftar að taka svefnlyf en aðrir. Að meðaltali hefur sorg af okkur um 1,5 klst. svefn á hverri nóttu.

4. Streitustigið hækkar

Framleiðsla nýrnahettnanna á streituhormóninu kortísóli eykst um 25 til 30% við ástvinamissi. Kortísól setur líkamann í viðbragðsstöðu og skerðir lífsgæðin. Streitustigið helst hátt í minnst hálft ár.

5. Hjartað slær örar

Missir ástvinar getur orsakað aukinn hjartslátt sem nemur um fimm aukalegum slögum á mínútu mánuðum saman og þetta kann að auka hættuna á alvarlegum hjartasjúkdómum um 14 prósent. Sorg leiðir jafnframt af sér hærri blóðþrýsting og eykur hættu á blóðtappa.

6. Þyngdartap

Syrgjendur missa iðulega matarlystina og ánægjan yfir gómsætri máltíð hverfur og þetta veldur 50% meiri hættu á þyngdartapi. Rannsóknir hafa leitt í ljós að syrgjendur vega gjarnan 12 kg minna ári eftir makamissi en þeir vógu áður.

Þess ber að geta að ekki aðeins líkaminn, heldur einnig heilinn, verður fyrir áhrifum sorgar og þetta á einkum við um margbrotna sorg. Leitt hefur verið í ljós með heilaskimun að taugabrautir heilans breytast þegar hefðbundin sorg breytist í margbrotna sorg.

 

Árið 2020 skönnuðu spænskir vísindamenn heila heilbrigðra einstaklinga, svo og heila þeirra sem þjáðust af margbrotinni sorg, á meðan þátttakendurnir voru látnir horfa á myndir af kirkjugörðum, alvarlegum slysum og viðlíka sem allt gat leitt hugann að dauðanum.

 

Niðurstöðurnar leiddu í ljós að myndirnar löðuðu fram langtum meiri virkni í heilastöðvunum möndlu og gráhýði meðal þeirra sem þjáðust af sorg en báðar þessar stöðvar tengjast neikvæðum tilfinningum. Þeim mun alvarlegri sem sorgin var, því meiri varð virknin í þessum tveimur heilastöðvum.

Rannsóknir sýna fram á að það geta verið nokkrar góðar ástæður til að leyfa tárunum að renna niður kinnarnar þegar þið eruð ánægð, sorgmædd eða reið.

Þetta gefur til kynna að heilar þeirra sem þjást af margbrotinni sorg hafi tilhneigingu til að magna upp allar neikvæðar tilfinningar.

 

Ný meðhöndlun sefar sorgina

Sálfræðingur að nafni Mary-Frances O’Connor, við háskólann í Arizona sem er einn fremsti sérfræðingur á sviði margbrotinnar sorgar, hefur gert áþekkar tilraunir með heilaskimun þar sem hún bar saman heilastarfsemi kvenna sem hefðbundin sorg hrjáði annars vegar og kvenna sem þjáðust af margbrotinni sorg hins vegar, á meðan þær horfðu á myndir af látnum eiginmanni.

 

Niðurstöðurnar sýndu, svo ekki varð um villst, að myndirnar virkjuðu heilasvæði sem tengjast sársauka hjá báðum hópum en meðal kvennanna sem þjáðust af margbrotinni sorg virkjuðu myndirnar jafnframt umbunarstöðvar heilans.

Þegar konur sem þjást af margbrotinni sorg horfa á mynd af látnum eiginmanni virkjast verðlaunastöðvar heilans. Þetta bendir til þess að þær varðveiti óheilbrigða tengingu við látna manninn.

Bandaríski sálfræðingurinn túlkaði niðurstöðurnar á þann veg að í fólki sem þjáist af margbrotinni sorg sé búið að koma á taugatengingum í heila sem torveldi þeim hinum sömu að gleðjast yfirleitt.

 

Þar sem þessir einstaklingar geti ekki horfst í augu við ástvinamissinn og verið raunsæir gagnvart nýju aðstæðunum, verði þeir áfram tilfinningalega tengdir einstaklingi sem þeir aldrei eiga eftir að berja augum meir.

 

Eftir að vísindamönnum tókst að skilgreina kvillann með heiti hefur til allrar hamingju tekist að greina sjúkdóminn af meiri nákvæmni og að beita áhrifamikilli meðferð sem felst í tiltekinni gerð sállækninga.

 

Meðferð þessi kallast PGDT (viðvarandi sorgarkvilli) en hún var þróuð af geðlækninum Katherine Shear við Columbia háskóla í Bandaríkjunum. Í meðferðinni er stuðst við þá kenningu að sorg sé ofur eðlilegt og heilbrigt ferli sem líði hjá sjálfkrafa ef syrgjandinn stöðvar ferlið ekki sjálfur.

 

Í alls 16 samtalsmeðferðartímum er sá sem verið er að meðhöndla ítrekað látinn horfast í augu við sorgina með því að segja frá því hvernig ástvinurinn lést en jafnframt þessu lærist viðkomandi að einblína á sín eigin persónulegu markmið og vensl.

Flestir syrgjendur horfast í augu við ástvinamissinn og halda lífinu áfram og með réttri meðhöndlun getur þeim sem þjást af margbrotinni sorg tekist það.

PGDT hefur reynst gera helmingi meira gagn en aðrar almennari gerðir sállækninga og þess má geta að klínískar rannsóknir Katherine Shear sjálfrar hafa leitt í ljós að alls 70% þeirra sem þjáðst hafa af viðvarandi sorgarkvilla svo árum eða áratugum skiptir, ná verulegum bata eftir einungis fjögurra til fimm mánaða meðhöndlun.

 

Nýleg flokkun Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHO) á margþættri sorg sem sérstakri sjúkdómsgreiningu hefur gagnast læknum og sálfræðingum við að greina á milli þeirra tilvika þar sem gera má ráð fyrir að sorgin gangi yfir á eðlilegan hátt og þeirra tilvika þar sem hún hefur náð föstum tökum á hinum sorgbitna og þarfnast meðferðar.

HÖFUNDUR: GORM PALMGREN

© Claus Lunau,© Rawpixel.com/Shutterstock, © Rawpixel.com/Shutterstock & Lotte Fredslund, © Krakenimages.com/SciePro/Shutterstock & Lotte Fredslund,© Shutterstock

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

NÝJASTA NÝTT

Jörðin

Jörðin eftir manninn

Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

Lifandi Saga

Hvað átti sér stað við Wounded Knee árið 1973?

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Jörðin

Jörðin eftir manninn

Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

Lifandi Saga

Hvað átti sér stað við Wounded Knee árið 1973?

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Vinsælast

1

Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

2

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

3

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

4

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

5

Jörðin

Jörðin eftir manninn

6

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

1

Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

2

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

3

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

4

Jörðin

Jörðin eftir manninn

5

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

6

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Er hollt að gefa blóð?

Tækni

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Maðurinn

Efnaskiptin eru stöðug frá 20 til 60 ára aldurs

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Jörðin eftir manninn

Hvað verður um jörðina þegar við verðum horfin? Að sögn vísindamanna munu úlfaflokkar dreifast hratt á meðan borgirnar hrynja og sökkva. Hins vegar munu síðustu ummerki mannkyns standa til enda alheimsins.

Jörðin

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is