Náttúran

Soltinn nanósvampur kemur dýralífi til bjargar frá olíumengun

Vísindamenn hafa þróað ódýran og sjálfbæran nanósvamp sem getur drukkið í sig þrítugfalda þyngd sína af olíu úr sjónum, án þess að hætta skapist fyrir dýralífið.

BIRT: 11/06/2023

Olíuleki er eitthvert það versta mengunarslys sem orðið getur á strandsvæðum. Því miður eru slík slys alltof tíð og hreinsunarvinnan reynist yfirleitt bæði dýr, gagnslítil og skaðleg dýralífinu.

 

Nú hefur teymi vísindamanna á vegum Northwestern háskólans í Bandaríkjunum þróað öflugan svamp sem drukkið getur í sig þrítugfalda þyngd sína af olíu án þess að drekka í sig sjó.

 

Þegar svampurinn er mettaður af olíu er einfaldlega hægt að vinda hann, án þess að áhrifin dvíni að nokkru leyti og nota hann aftur.

 

Sjáðu hvernig svampurinn drekkur í sig olíu án þess að þyngjast af vatni:

Hægt að nota 25 sinnum

Kjarninn í þessari gæfulegu uppfinningu er segulmögnuð, olíudræg og vatnsfráhrindandi nanóklæðning sem komið er fyrir á venjulegum svampi. Klæðningin sem byggir á kolefni felur í sér ógrynni örsmárra gata sem binda olíu þó svo að vatn komist greiðlega í gegnum þau.

 

Klæðningin gerir svampinn öflugan með þessu móti, því hann er fær um að flokka sjálfur í sundur olíu og vatn.

 

Götin geyma olíuna þar til svampurinn er kreistur og unnt er að endurtaka ferlið alls 25 sinnum sem gerir það að verkum að svampurinn nýtist miklu oftar en margvíslegur annar hreinsunarbúnaður.

 

Unnt er að koma fyrir nanóklæðningu á öllum svömpum sem með því móti öðlast ofurgetu. Aðeins þarf að dýfa þeim í klæðninguna og þurrka þá áður en unnt er að nota þá. Með þessu móti verður aðferðin ódýr og auðvelt að laga stærðina að umfangi verksins.

 

Vísindamenn telja sig fyrir vikið hafa gert mjög mikilvæga uppgötvun, ekki einungis hvað áhrærir hreinsun olíuleka, heldur jafnframt til að þróa svipaða svampa sem nota mætti til að soga í sig aðrar óæskilegar agnir úr lofti eða sjó.

Nanósvampinn má til dæmis fylla í flotvörn sem síðan er hent í olíumengað vatn. 12 tommur samsvarar rúmlega 30 sm.

Ekki skaðlegur dýrum né umhverfi

Nýi olíusvampurinn gæti þegar fram í sækir orðið sjálfbær valkostur umfram aðrar hreinsunaraðferðir sem þekktar eru í dag en með því er átt við kemískt niðurbrot, olíubruna, fleytingu á sjávarfletinum og notkun ísogsefna.

 

Kemískt niðurbrot felur í sér hættu fyrir dýralífið, bruni losar koltvísýring út í andrúmsloftið, fleyting er ógerleg í úfnum sjó og ísogsefni eru kostnaðarsöm, auk þess sem þau er ekki unnt að nýta aftur.

 

Nýi svampurinn er aftur á móti ódýr í framleiðslu, hann er endurnýtanlegur og greinir í sundur olíu og sjó án þess að vera skaðlegur dýralífi eða umhverfi.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: SOEREN HOEGH IPLAND

Shutterstock,© Northwestern University

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

NÝJASTA NÝTT

Lifandi Saga

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Alheimurinn

Eitilhörð samkeppni um að leysa ráðgátur sólkerfisins

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Lifandi Saga

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Alheimurinn

Eitilhörð samkeppni um að leysa ráðgátur sólkerfisins

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Vinsælast

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

3

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

4

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

5

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

6

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

1

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

2

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

3

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

4

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

5

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

6

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Menning

Hvers vegna varð kvikmyndin „Casablanca“ svona vinsæl?

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Jörðin

Evrópsk ofureldstöð virðist undirbúa gos

Maðurinn

10 óvanalegar tegundir af fælni

Náttúran

Loftslagsfyrirbrigði gæti aukið bráðnun í norðri

Maðurinn

Mjúki maðurinn gengur í arf

Maðurinn

Nátthrafnar deyja fyrr en morgunhanar. En ástæðan kemur á óvart.

Alheimurinn

NASA: 50 metra stór loftsteinn getur skollið á jörðina árið 2046

Heilsa

Kynin bregðast ekki eins við yfirvofandi áfalli

Maðurinn

Í fyrsta sinn: Vísindamenn leiða í ljós hvað gerist í heilanum þegar við deyjum

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Í spænsku borgarastyrjöldinni lifði hermaður nokkur það af, líkt og fyrir kraftaverk, að fá byssukúlu gegnum heilann. Eftir þetta gat hermaðurinn lesið dagblöðin á hvolfi. Atburðurinn veitti vísindamönnum nýja innsýn í starfsemi heilans.

Lifandi Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is